Voordelen van publiek-private samenwerkingen

Bij steeds meer projecten en initiatieven waar wij bij betrokken zijn, zien wij publiek-private samenwerkingen (PPS) ontstaan. Dit soort samenwerkingen ontstaan als een initiatief buiten de publieke organisatie komt te staan, maar het niet de bedoeling is dat markt-gestuurde belangen het publieke belang ondermijnt. Deze manier van samenwerking biedt voor zowel publieke als markt partijen voordelen. In dit blog lichten we de voordelen uit van PPS.

PPS zijn niet geheel nieuw. Bij grote infrastructuurprojecten is het al langer gebruikelijk dat de betrokken overheden en marktpartijen het risico dat zo’n project met zich meebrengt delen. Een PPS heeft twee uitgangspunten: beide partijen investeren in het project - op het gebied van financiën, netwerk en kennis – en de partijen werken aan een maatschappelijk en vaak ook een commercieel doel. Zulke PPS komen we vandaag de dag ook tegen in andere werkvelden, zoals bij initiatieven om productieketens circulair te maken, mobiliteit te verduurzamen of de energietransitie te versnellen.  

  1. Hoger maatschappelijk rendement tegen lagere kosten 
    De maatschappij verwacht van publieke organisaties een steeds hogere productiviteit. In andere woorden, een hoger maatschappelijk rendement tegen lagere kosten. Dit geldt voor allerlei publieke organisaties van het rijk tot gemeenten en van onderwijsinstellingen tot woningcorporaties. Samenwerking met partijen uit de markt, bieden hiervoor vaak een oplossing. In de samenwerking zien we een duidelijk rolverdeling: de marktpartij voert het project uit en de publieke organisatie neemt een regisserende rol. Een verhoging van de productiviteit van initiatieven is slechts een van de voordelen van een PPS. 

  2. Gedeelde verantwoordelijkheid  
    Zeker bij projecten waarbij de deelnemers onontgonnen gebied betreden is onderling vertrouwen en een gedeeld eigenaarschap essentieel. Iedereen danst al snel op tafel als het gaat over de kansen en mogelijkheden van innovatieve projecten, zoals werkgelegenheid, concurrentiepositie of het overkomen van grote maatschappelijke uitdagingen. Om naast de enorme mogelijkheden ook de risico’s onder ogen te durven zien, is het essentieel dat er onderling vertrouwen bestaat en de zekerheid dat iedereen ook bij een tegenvaller verantwoordelijkheid neemt. Dit is bij afgebakende gesubsidieerde innovaties een kleinere uitdaging, maar zeker bij innovaties waarbij meerdere schakels in een keten betrokken zijn, zoals circulaire productieketens, kan de regisserende rol van de overheid een sterke basis vormen voor vertrouwen en gedeelde verantwoordelijkheid. 

  3. Wederzijds begrip
    Een laatste voordeel van PPS die ik wil benoemen is de toename van wederzijds begrip. De vertrouwenskwestie die hiervoor al is beschreven, vraagt om verdergaande vorm van transparantie in de PPS. De samenwerkingspartners kijken naar de total cost of ownership. Hierdoor ontstaat er ook een gezamenlijke en overkoepelend inzicht over de innovatie. De gedeelde ontwikkelingen, onderlinge controle en leringen die te trekken zijn, zorgen ook voor een gezamenlijk inzicht in de toegevoegde waarde van elke partner. Het uitgangspunt van een PPS is dat het geen win-lose uitkomst kent, maar het gaat om begrip en ruimte voor elkaars belangen. 

- Mike Rijkers 

Eva Kleingeld